Prom ro-ro do UK i Irlandii – alternatywa dla Eurotunelu

Od wejścia w życie pełnych procedur celnych po brexicie przewoźnicy jadący do Wielkiej Brytanii i Irlandii mają do wyboru więcej niż tylko przeprawę przez Cieśninę Kaletańską. Obok Eurotunelu, który od lat jest najszybszym połączeniem z kontynentem, funkcjonuje rozbudowana sieć połączeń promowych ro-ro, część z nich prowadzi bezpośrednio do Irlandii z pominięciem Wielkiej Brytanii jako lądowego pomostu (tzw. landbridge). Wybór trasy promowej ma dziś znaczenie nie tylko logistyczne i kosztowe, ale też formalne, ponieważ różne porty i różne kierunki inaczej wpisują się w brytyjski system GVMS opisany w naszym artykule o transporcie do Wielkiej Brytanii i systemie GVMS. W tym tekście skupiamy się na praktyce wyboru trasy: jakie połączenia promowe są dostępne, czym różnią się od Eurotunelu i kiedy opłaca się jechać promem bezpośrednio do Irlandii zamiast przez Wielką Brytanię.

Eurotunel kontra prom – podstawowe różnice

Eurotunel Le Shuttle Freight oferuje przejazd pociągiem na trasie Calais-Folkestone trwający około 35 minut, co czyni go najszybszą fizycznie opcją przekroczenia kanału La Manche. Najkrótsze połączenie promowe na tej samej relacji, Dover-Calais, trwa około półtorej godziny, ale do czasu przeprawy trzeba doliczyć wcześniejsze zgłoszenie się w terminalu portowym, które bywa dłuższe niż przy Eurotunelu ze względu na odprawę biletową i kolejkowanie pojazdów przed załadunkiem. W praktyce różnica całkowitego czasu „od bramki do bramki” bywa mniejsza, niż sugerowałby sam czas przeprawy, a wybór między tunelem a promem często zależy od dostępności terminów, ceny w danym dniu oraz tego, czy przewoźnik ma podpisaną umowę z konkretnym operatorem. Warto pamiętać, że oba rozwiązania na trasie Dover/Folkestone-Calais wymagają tych samych formalności celnych, więc różnica dotyczy wyłącznie logistyki przeprawy, a nie zakresu wymaganych dokumentów.

Główne połączenia promowe do Wielkiej Brytanii

Poza klasyczną trasą Dover-Calais obsługiwaną przez DFDS i P&O Ferries, przewoźnicy mają do dyspozycji dłuższe połączenia z portów na wschodnim wybrzeżu Anglii, które pozwalają ominąć zatłoczony obszar Kentu i skrócić dojazd drogowy z kontynentu. P&O Ferries obsługuje nocną, bezpośrednią trasę Hull-Rotterdam trwającą około 11-12 godzin oraz analogiczne połączenie Hull-Zeebrugge, opisywane przez operatora jako kluczowa trasa nocna o dużej regularności. Te dłuższe przeprawy są chętnie wybierane przez przewoźników z Europy Środkowej i Wschodniej, ponieważ pozwalają kierowcy odbyć wymagany odpoczynek na pokładzie promu, a jednocześnie skracają dojazd drogowy po stronie brytyjskiej, jeśli towar jest przeznaczony na północ Anglii. Warto jednak pamiętać, że każda z tych tras, podobnie jak Dover-Calais, prowadzi do portu na terytorium Wielkiej Brytanii, a więc podlega pełnym procedurom GVMS, ENS i odprawie importowej opisanym w artykule o GVMS.

Bezpośrednie połączenia z Irlandią z pominięciem Wielkiej Brytanii

Największą zmianą na mapie połączeń promowych po brexicie jest rozwój bezpośrednich tras z Irlandii na kontynent, które pozwalają całkowicie ominąć brytyjski „landbridge”, czyli tradycyjny przejazd przez terytorium Wielkiej Brytanii między Irlandią a resztą Europy. Rosslare Europort obsługuje dziś kilka takich połączeń jednocześnie: Stena Line pływa na trasie Rosslare-Cherbourg sześć razy w tygodniu, Brittany Ferries obsługuje Rosslare-Cherbourg (w ramach trasy przez Bilbao) trzy razy w tygodniu, DFDS oferuje pięć rejsów tygodniowo na trasie Rosslare-Dunkierka, a Finnlines zapewnia trzy rejsy tygodniowo do Zeebrugge. Z Dublina działa z kolei bezpośrednie połączenie Irish Ferries do Cherbourga, na którym rejs trwa od około 18,5 do 20 godzin w zależności od warunków i wybranego wypłynięcia. Dla przewoźnika kluczowa zaleta tych tras jest jedna: towar płynący bezpośrednio z Irlandii do Francji nigdy nie dotyka terytorium celnego Wielkiej Brytanii, więc nie wymaga żadnych brytyjskich formalności importowo-eksportowych, w tym rejestracji w GVMS.

Jak wybór trasy wpisuje się w procedury celne i GVMS

System GVMS obejmuje przede wszystkim porty, przez które towar wjeżdża na terytorium Wielkiej Brytanii lub z niego wyjeżdża, w tym Dover, Eurotunel i Holyhead, i wymaga wygenerowania numeru referencyjnego przesyłki (GMR) łączącego zgłoszenia celne z konkretnym przejazdem promem lub pociągiem. Rezerwacja miejsca na promie do portu brytyjskiego powinna być więc zawsze powiązana z wcześniejszym przygotowaniem zgłoszeń celnych i numeru GMR, ponieważ operator promu może odmówić załadunku pojazdu bez ważnego numeru referencyjnego, o czym więcej piszemy przy okazji ogólnych zasad dokumentacji w transporcie kontenerowym. Zupełnie inaczej wygląda to na trasach bezpośrednich do Irlandii: skoro towar nie przekracza granicy celnej Wielkiej Brytanii, przewoźnik nie zakłada numeru GMR ani nie korzysta z GVMS, a jedynymi formalnościami pozostają standardowe zgłoszenia wywozowe po stronie unijnej i przywozowe po stronie irlandzkiej, analogiczne do zwykłego przewozu wewnątrzunijnego uzupełnionego o odprawę na granicy zewnętrznej UE.

Praktyczne wskazówki dla przewoźników

Decyzja o wyborze trasy powinna uwzględniać nie tylko czas przejazdu, ale i całkowity koszt operacji, w tym opłaty drogowe po stronie kontynentalnej dojazdu do portu, które opisaliśmy szerzej w artykule o opłatach drogowych poza UE. Dla ładunków kierowanych do Irlandii bezpośredni prom z Rosslare lub Dublina bywa opłacalny mimo dłuższego czasu rejsu, ponieważ eliminuje ryzyko opóźnień na granicy brytyjskiej, kosztów dodatkowych kontroli sanitarnych i konieczności podwójnej odprawy (najpierw wjazd do UK, potem wyjazd do Irlandii Północnej lub ponowny prom). Dla ładunków kierowanych na Wyspy Brytyjskie kluczowe jest natomiast wcześniejsze zarezerwowanie terminu przeprawy, ponieważ w szczycie sezonu porty w Dover i Calais bywają przeciążone, a brak rezerwacji może oznaczać kilkugodzinne oczekiwanie. Niezależnie od wybranej trasy warto też upewnić się, że dokumentacja przewozowa, w tym list przewozowy, jest kompletna jeszcze przed dotarciem do portu, ponieważ braki formalne wykryte dopiero przy odprawie generują opóźnienia trudne do odrobienia przy dalekich trasach promowych.

Źródła

• Eurotunnel Le Shuttle, „35 minutes to destination” – leshuttle.com
• P&O Ferries, rozkład rejsów Hull-Zeebrugge – pofreight.com
• Northferries, „Hull-Rotterdam Ferry: Times & Prices” – northferries.com
• Rosslare Europort, „Shipping Services” (lista operatorów i tras frachtowych) – rosslareeuroport.ie
• Direct Ferries, „Dublin to Cherbourg ferry” (czas przeprawy) – directferries.ie
• GOV.UK, „List of ports using the Goods Vehicle Movement Service” – gov.uk
• Stena Line, GVMS Border Guide (2nd edition) – stenalinefreight.com