Egipt jest drugim krajem opisanym w klastrze materiałów o Afryce Północnej na kw-transport.pl, po artykule poświęconym trasom do Maroka, Algierii i Tunezji. Rynek egipski różni się jednak istotnie od pozostałych krajów Maghrebu, bo kluczową rolę odgrywa tu transport morsko-drogowy skoordynowany z Kanałem Sueskim, a nie klasyczny przejazd promem przez Cieśninę Gibraltarską. W lipcu 2026 roku Egipt aktywował gwarancyjny system konwencji TIR we współpracy z IRU, co otwiera nowy etap dla przewoźników i spedytorów obsługujących ten kierunek. W artykule opisujemy, co zmienia nowy system TIR, jaką rolę w transporcie łączonym odgrywają porty Aleksandria i Port Said oraz jak Kanał Sueski wpisuje się w logistykę drogowo-morską.
Egipt i konwencja TIR – co zmienia umowa z lipca 2026
14 lipca 2026 roku Egipska Administracja Celna i Federacja Egipskich Izb Handlowych (FEDCOC) podpisały z Międzynarodową Unią Transportu Drogowego (IRU) umowę gwarancyjną uruchamiającą krajowy system TIR, w obecności ministra finansów Ahmeda Kouchouka i ministra inwestycji Mohameda Farida Saleha. Egipt formalnie jest stroną konwencji TIR od dawna, ale to właśnie uzgodnienie krajowego systemu gwarancyjnego z IRU umożliwia faktyczne, praktyczne wykorzystanie karnetu TIR przez przewoźników obsługujących ten kierunek. Według doniesień branżowych nowy system ma skrócić czas przejazdu towarów nawet o 92% i obniżyć koszty transportu o połowę, inne szacunki mówią o redukcji kosztów transportu drogowego o 25-40% i skróceniu czasu odprawy celnej nawet o 80%. Niezależnie od tego, które z tych szacunków się potwierdzą w praktyce, sam fakt uruchomienia systemu gwarancyjnego oznacza, że karnet TIR staje się realnym narzędziem na trasach do Egiptu, a nie tylko formalnym zapisem traktatowym. Ogólne zasady posługiwania się tym dokumentem opisaliśmy w artykule o tym, jak uzyskać karnet TIR.
Poza karnetem TIR podstawowy komplet dokumentów celnych przy wywozie do Egiptu obejmuje fakturę handlową, packing list oraz dokument transportowy, konosament dla odcinka morskiego lub list przewozowy CMR dla odcinka drogowego. Handel towarami unijnymi z Egiptem odbywa się w ramach układu eurośródziemnomorskiego o stowarzyszeniu między UE a Egiptem, dlatego dla skorzystania z preferencyjnej stawki celnej po stronie egipskiej konieczne jest przedstawienie świadectwa pochodzenia EUR.1 lub deklaracji pochodzenia na fakturze, zgodnie z regułami pochodzenia obowiązującymi w tej umowie. Bez takiego potwierdzenia pochodzenia towar zostanie odprawiony według standardowej, zwykle wyższej stawki celnej, niezależnie od tego, czy przesyłka korzysta z nowego systemu gwarancyjnego TIR, czy jedzie na podstawie dokumentów handlowych bez karnetu.
Osiem korytarzy logistycznych i rola portów
Przy okazji aktywacji systemu TIR egipski minister transportu Kamel El-Wazir przedstawił osiem korytarzy logistycznych, które mają połączyć porty Morza Śródziemnego i Morza Czerwonego z suchymi portami oraz strefami przemysłowymi, rolniczymi i wydobywczymi w głębi kraju. Wśród wskazanych korytarzy znalazły się trasy Al-Arisz/Taba, Suchna/Aleksandria, Safaga/Kena/Abu Tartur, Kair/Aleksandria, Tanta/Mansura/Damietta, Al-Gargub/Sallum, Kair/Asuan/Abu Simbel oraz Bernice/Asuan/Wschodni Uwajnat/Kufra w kierunku granicy z Czadem. W tym układzie port Safaga zyskuje znaczenie jako połączenie z Arabią Saudyjską w kierunku NEOM, a port w Damietcie obsługuje regularną linię Ro-Ro do Triestu we Włoszech. Kanał Sueski pozostaje przy tym centralnym ogniwem łączącym ruch towarowy między Europą i Zatoką Perską, a korytarz Suchna/Aleksandria biegnie właśnie przez strefę kanału.
Porty Aleksandria i Port Said – dokumenty i obsługa kontenerów
Terminal kontenerowy w Aleksandrii pracuje obecnie z przepustowością ok. 500 tysięcy TEU rocznie, czyli znacznie powyżej pierwotnej projektowanej zdolności na poziomie 160 tysięcy TEU, a sąsiedni terminal El-Dekheilla dodaje do tego kolejny milion TEU rocznej przepustowości. Port Said po zakończonych etapach rozbudowy dysponuje maksymalną zdolnością przeładunkową do 2,2 miliona TEU. Oba porty podlegają jednolitym procedurom egipskiej administracji celnej, obejmującym pobór należności, kontrolę przeciwprzemytową oraz współpracę z organami sanitarnymi i rolniczymi przy odprawie towarów podlegających takim wymogom. Egipska administracja celna wprowadza przy tym mechanizmy wcześniejszego zwolnienia towaru (pre-release) oraz zarządzania ryzykiem, które mają ograniczyć liczbę przesyłek kierowanych do pełnej kontroli fizycznej. Z portów ładunek trafia dalej głównie transportem drogowym w głąb kraju, a część wolumenu, zwłaszcza w relacji do Damietty i Port Saidu, przemieszczana jest również koleją. Ogólne zasady dokumentowania przewozu kontenerowego opisaliśmy w artykule o dokumentach wymaganych w transporcie kontenerowym.
| Port | Przepustowość kontenerowa | Rola w transporcie drogowo-morskim |
|---|---|---|
| Aleksandria + El-Dekheilla | ok. 500 tys. TEU + 1 mln TEU | Główny węzeł na Morzu Śródziemnym, dalszy transport drogowy w głąb kraju |
| Port Said | do 2,2 mln TEU po rozbudowie | Węzeł na trasie przez Kanał Sueski, częściowo transport kolejowy do Damietty |
| Safaga | – | Połączenie drogowo-morskie z Arabią Saudyjską w kierunku NEOM |
| Damietta | – | Regularna linia Ro-Ro do Triestu (Włochy) |
Kanał Sueski jako ogniwo transportu łączonego
Dla transportu drogowo-morskiego Kanał Sueski działa jako element łączący, a nie jako samodzielna trasa dla ciężarówek. Towar przychodzący drogą morską do portów na wybrzeżu Morza Śródziemnego, takich jak Aleksandria lub Port Said, może kontynuować podróż transportem drogowym w głąb kraju bez konieczności opłynięcia kanału, podczas gdy ładunki kierowane dalej, na przykład do portów Morza Czerwonego czy w stronę Arabii Saudyjskiej, korzystają z korytarzy drogowych takich jak trasa Safaga/Kena, które skracają czas dostawy względem opłynięcia kanału statkiem. Właśnie z tego powodu nowy korytarz Suchna/Aleksandria, przebiegający przez strefę kanału, ma w zamierzeniu egipskich władz spójniej połączyć ruch kontenerowy z siecią dróg krajowych i suchych portów śródlądowych.
Perspektywy: transport drogowy w stronę Rogu Afryki
Egipt rozwija też korytarz transkontynentalny w ramach afrykańskiej sieci Trans-African Highway, prowadzący w kierunku Sudanu i dalej na południe kontynentu, a według danych z listopada 2025 roku odcinek po stronie egipskiej był już w dużej części zrealizowany. Ten projekt, podobnie jak budowana równolegle trasa w kierunku Czadu przez Libię, sygnalizuje, że w kolejnych latach mogą powstać nowe opcje transportu drogowego dalej na południe, w stronę Sudanu i Rogu Afryki. Na razie jest to jednak temat zbyt złożony politycznie i infrastrukturalnie, by szczegółowo opisywać go w tym artykule, dlatego wracamy do niego w kolejnych materiałach na kw-transport.pl.
Źródła
- Ahram Online, „Egyptian customs, FEDCOC adopt UN TIR system to boost transit trade” – english.ahram.org.eg
- Daily News Egypt, „Eight international logistics corridors launched as Egypt activates UN road transport pact” – dailynewsegypt.com
- Logistics Cluster (DLCA), „Egypt Port Assessment” (Aleksandria i Port Said) – dlca.logcluster.org
- African Business, „Egypt’s bid to anchor a Cairo to Cape Town African trade highway” – african.business
- Toll Norge, „Contracting Parties to the TIR Convention” – toll.no
- European Commission (Access2Markets), „EU-Egypt Association Agreement” – trade.ec.europa.eu
